Anasayfa KeşfetKültür Yağmur ormanının bekçileri: Mentawai’ler

Yağmur ormanının bekçileri: Mentawai’ler

Yazar Meltem

Mentawai halkı ya da Mentawai insanları olarak bilinen kabile nerede yaşıyor? Avlanarak beslenen, dişlerini sivrilten bu topluluk hakkında tüm merak edilenler Atlas Mayıs 2019 arşivinden:

Endonezya’nın Siberut Adası doğada her şeyin ruhunun olduğuna inanan, vücutlarını dövmelerle süsleyip dişlerini sivrilten Mentawai halkına ev sahipliği yapıyor. Çağlar öncesinden gelen yaşam biçimleri, değişen zamana ve tüm engellere rağmen yağmur ormanlarının derinlerinde varlığını sürdürüyor.

Yazı ve Fotoğraflar: Fatoş KALINKAYA

Mentawai Adaları, Endonezya’nın Sumatra Adası’nın açıklarında Hint Okyanusu’nda uzanıyor. Pagai Utara, Pagai Selatan, Sipura ve Siberut’tan oluşan, her biri tropikal bir cennet olan adaların en büyüğü 4 bin kilometrekarelik Siberut. Yağmur ormanlarının kapladığı, bitki ve hayvan varlığı açısından son derece zengin, önemli bir kısmı ulusal park statüsüyle koruma altında olan Siberut ayrıca bölgenin kadim sakinleri Mentawai halkının en kalabalık yaşadığı bölge.

Yağmur ormanının bekçileri: Mentawai'ler | Atlas | Kültür

Mentawai erkekleri ormanda uçlarına zehir sürdükleri oklarla avlanıyor. Fotoğraf: Andrey Gudkov

Yağmur ormanlarında ve kıyı bölgelerinde yaşayan yarı göçebe ve avcı toplayıcı Mentawai’ler, dillerini ve geleneklerini ısrarla yaşatıyor. İnançlarında doğa ruhları önemli yer tutan bu topluluğa göre hem canlıların, hem de cansız nesnelerin birer ruhu var. Yüzlerce yıldır sürdürdükleri diş sivriltme, bedeni dövmelerle kaplama gibi gelenekler ruhani bir özellik taşıyor; bunun yanı sıra güzellik anlayışlarını ve doğayla bir olma arzularını ifade ediyor. Endonezya hükümeti 1954 yılında Mentawai halkından geleneksel inançlarını bırakmalarını, Hıristiyanlık ya da Müslümanlıktan birini seçmelerini istedi. Mentawai’ler domuz yetiştirdiklerinden ve bu hayvan günlük yaşamlarında önemli yer tuttuğundan Hıristiyanlığı seçti. Ama geleneksel yaşam ve inanç biçimleri, dış dünyayla çok sınırlı bir ilişkiye sahip bu toplulukta büyük ölçüde varlığını sürdürdü. Ancak son yıllarda genç Mentawai’ler arasında köylerini bırakanlar ve büyük yerleşimlere göç edenler oluyor. Bu durum Mentawai’lerin sosyal dokusunda önemli değişiklikler yaratıyor.

Yağmur ormanının bekçileri: Mentawai'ler | Atlas | Kültür

Mentawai’lerin inançları gereği sakladığı hayvan kafataslarının bakımında ve temizlenmesinde ailenin gençleri de görev alıyor.

Mentawai’ler yağmur ormanının derinliklerinde klanlar halinde dağınık şekilde yaşıyor. Köyler akarsuların kenarlarında direkler üzerine kurulmuş evlerden oluşuyor. Uzun evlere de rastlanıyor. Yiyecek olarak da faydalandıkları palmiyelerin yapraklarıyla, kulübelerinin çatısını kapatıyorlar. Nehirden balık tutuyor, ormanda zehirli oklarla avlanıyorlar ve bu konuda da oldukça iyiler.

Yağmur ormanının bekçileri: Mentawai'ler | Atlas | Kültür

Bambu dallarından giyecek yapımında
da yararlanılıyor. Kıyafet hazırlandıktan sonra güneş altında kurumaya bırakılıyor.

Gündelik yaşamlarına konuk olduğum Mentawai’lerle, aradaki dil sorununa rağmen iletişim kurmayı, ortak bir beden dili oluşturmayı başardık. Topluluk içinde işbölümü yapıldığı hemen göze çarpıyor. Örneğin balık tutma işi kadında, erkekler ise ormanda avlanıyor. Mentawai’ler, orman içinde dar alanlarda yumrularından yararlandıkları bitkiler yetiştiriyor, sofrada hindistancevizi de önemli yer tutuyor. Topluluk içinde tütün ve çay tüketimi de çok yaygın. Bu ihtiyaçlarını binlerce yıldır yapıldığı gibi takas usulüyle karşılıyorlar. Tropikal iklimin hüküm sürdüğü, sıcak ve nemli Siberut Adası’nda çamur nedeniyle bir yerden başka bir yere gitmek oldukça zor.

Yağmur ormanının bekçileri: Mentawai'ler | Atlas | Kültür

Mentawai köyleri, direkler üzerine kurulmuş evlerden oluşuyor. Fotoğraf: HELOVI

Mentawai Adaları’na 2 bin yıl önce geldiği düşünülen Mentawai halkı çağlar öncesinden gelen benzersiz bir mirası, doğa ve insanın bir arada olduğu özel bir yaşam deneyimini günümüze taşıyor.

Tüm hakları Atlas Dergisi’ne aittir. Makale ve fotoğrafları izinsiz kullananlar hakkında yasal işlem başlatılacaktır.

Yağmur ormanının bekçileri: Mentawai'ler | Atlas | Kültür

Mentawai’lerin beslediği evcil hayvanlar arasında köpek de var. Ailenin köpeği, ocak başında yemek hazırlayan yaşlı kadını seyrediyor. Fotoğraf: MUSLIAN

Yağmur ormanının bekçileri: Mentawai'ler | Atlas | Kültür

Topluluk içinde işbölümü yapılıyor. Akşam yemeği için nehirde balık avlamak, ailenin büyükannesi Teu Kapik Sikalbai’ye
düşmüş.

Yağmur ormanının bekçileri: Mentawai'ler | Atlas | Kültür

Farklı bölgelere göç nedeniyle çocuk ve gençlerin sayısı azalıyor. Ancak zaman zaman yağmur ormanına gelip
geleneksel yaşam biçimlerine dönüyorlar.

 

Benzer Yazılar

Yorum bırak

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için çerez politikamızı inceleyebilirsiniz. Tamam