Yoldan Çıkaran Levhalar: İstanbul-Bodrum

Kitap

Kuş Cenneti’nden sonra rotamızda küçük bir değişiklik yapmaya karar veriyoruz. Balıkesir istikametine değil de, 4 kilometre kadar geri dönüp Karacabey-Bursa istikametine yöneliyoruz. Ulubat Gölü (Apolyont) kıyısındaki Gölyazı’yı (Apollonia) ziyaret ettikten sonra Bursa-İzmir karayolunu kullanacağız. Bandırma-Karacabey arası 43 kilometre. Karacabey’den Bursa istikametine 34 kilometre daha yol yapıp, Ulubat Gölü’nün doğu ucundaki Gölyazı’yı ve Ağlayan Çınar’ı işaret eden kahverengi tabeladan sağa sapıyoruz. (Bursa’dan gelenler için İzmir yolunun 35. kilometresi.) Yaklaşık 7 kilometre sonra bir köprüyle karaya bağlanan ada üzerine kurulu beldenin önündeyiz. 

Ulubat Gölü ya da eski adıyla Apolyont’a uzanmış ince uzun bir yarımadanın üzerine kurulu kırmızı kiremit çatılı evleriyle Gölyazı’nın tarihi İÖ 6. yüzyıla dek uzanır. Beldenin antik adı, Apollonia ad Rhyndacum. Apollonia eski çağların Işık Tanrısının, Rhyndacum da Orhaneli Çayı’nın o dönemdeki adıydı. Apollonia adı halk ağzında zamanla değişerek Apolyont’a dönüşmüş. Roma devrinde gelişen Gölyazı, Bizans devrinde dini yapıtlarla donandı. Gölyazı’da ve Ulubat Gölü üzerindeki Alyos ve Manastır adalarında Bizans döneminden kalma örenyerleri var.

Deliktaş olarak anılan ve sukemeri olduğu tahmin edilen bir yapı ile Taş Kapı diye adlandırılan antik kale kalıntılarının yanı sıra Kız Adası’nda Apollon Tapınağı’nın, antik tiyatronun, surların kalıntıları görülebilir. Gölyazı ayrıca Rumlardan kalma koruma altındaki evleriyle de özel bir yer. Beldenin Rum ahalisi mübadele ile Yunanistan’a gitmiş, Selanik’ten gelen Türkler de buraya yerleştirilmişti. Gölyazı halkı şimdi çoğunlukla balıkçılıkla geçiniyor. 

Beldeye hayat veren Ulubat Gölü ise tektonik bir çöküntü sonucu oluşmuş, 156 kilometrekare büyüklüğünde, en derin yeri 10 metreyi geçmeyen sığ bir göl. Kış aylarında dört metre kadar yükselen göl suları, köyün iki mahallesini birbirine bağlayan yarımadayı daraltarak bir ada görünümüne büründürüyor. Göl barındırdığı kuş türleriyle çok önemli bir doğal alan. Beldenin bağlı olduğu Bursa’nın Nilüfer ilçesi de adını, gölde yetişen nilüfer çiçeklerine borçlu. Gölde turna, sazan ve köylüler tarafından “feki” denilen balık türleri yaşar. Her mevsim muhteşem manzaralar sunan Ulubat Gölü ve arnavutkaldırımlı sokakları, muhteşem evleri, antik kalıntıları ile Gölyazı İstanbul-Bodrum rotasının en önemli duraklarından biri.