Kültür Rotaları

Kitap

Moryayla, Erzurum’un İspir ilçesinde bulunuyor.

Dağ Çiçeği
Artvin’in en uzun akarsuyu Çoruh Nehri, dar ve derin vadiler içerisinde yol alması nedeniyle dünyanın en hızlı akarsularından biri. İlk kaynaklarını 3 bin 255 metrelik Mescit Dağı’ndan alan nehir Bayburt, Erzurum ve Artvin illerini kat ettikten sonra Türkiye sınırlarını terk ederek Gürcistan’a girer ve Batum şehrinde Karadeniz’e dökülür. Çoruh 466 kilometrelik bu uzun yolculuğu sırasında birçok yerleşime hayat verir.

Çoruh Havzası, güney ve güneybatı bölümünde iki büyük vadiden oluşuyor. Biri kuzeyindeki Kaçkar Sıradağları ile güneyindeki Mescit Sıradağları arasında kalan İspir-Yusufeli sınırındaki İspir Vadisi; diğeri batısındaki Mescit Sıradağları ile doğusundaki Kargapazarı Dağları’nın arasında kalan Tortum Vadisi.

Bu iki ana vadi Çoruh Nehri’ni besleyen çok sayıda ırmak ve çayın yer aldığı küçük vadilerle birlikte büyük bir havza sistemi oluşturuyor. Dört bin metreye yaklaşan sarp dağlardan iki bin metrelerdeki Alpin çayırlıklara ve yer yer orman örtüsüne dönüşen doğa, kısa mesafelerde yükseltisi 600 metrelere kadar düşen derin vadi tabanlarına doğru hızla alçalıyor. Vadiler çok sayıda yerleşim yerini barındırırken, özgün bir sosyo-kültürel yapı ile birlikte eşsiz doğa ve kültür zenginliklerini cömertçe sergiler. Ne yazık ki son yıllarda yapılan baraj ve HES projeleriyle Çoruh Vadisi güzelliklerini yitirmeye başladı. Bir zamanlar rafting ve kano merkezi olan nehir cazibesini kaybederken, gelecek yıllarda Yusufeli ilçe merkezinin başka bir alana taşınması planlanıyor.

Çoruh Havzası’na yayılan yerleşimlerden Uzundere’de Uzundere Mağarası, Tortum Çayı, Sudökülen Şelalesi, peribacaları, Tortum Şelalesi, Engüzek (Ağaca) Kalesi ve Öşvank Manastırı’nı ziyaret edebilirsiniz. Uzundere ilçesi ambarlı ve eyvanlı tarihi evleriyle ünlüdür. İspir ilçesi ise İspir, Sandık, Devedağı (Fısırik), Karakale, Maden ve Cankurtaran kaleleri, Sırakonaklar köyü ve Yedigöller gibi turistik mekânlara sahiptir. Artvin sınırında kalan Yusufeli daha çok doğaseverlerin ziyaret ettiği Ciro Şelalesi, Kaçkarlar’ın güney kısmına yayılan yaylaları, Dört Kilise ve Barhal Kilisesi ile tanınır.