Çanakkale Gezi Rehberi

Kitap

Gözcü Baba Tepesi ve İngiliz Helles Anıtı

Gözcü Baba Tepesi, yaklaşık 46 metre yüksekliğiyle, Seddülbahir bölgesindeki en önemli yükseltilerden biridir. Ertuğrul Tabyası, bu tepenin Ertuğrul Koyu’na doğru uzanan yamacında yer alır. Üzerinden Ertuğrul Koyu sahili görülmemekle birlikte Gözcü Baba Tepesi, Ertuğrul Koyu sahillerini savunanlara yönelik olarak, Tekke Koyu yönünden gelecek kuşatma girişimlerine karşı en önemli direnek noktasını oluşturur. Çünkü bu tepe ve Alçıtepe köyü yönündeki kuzey yamacını oluşturan Kızlar Sırtı, Tekke Koyu’nun doğusunda yer alan derinlikteki araziye neredeyse bütünüyle hâkimdir.

Öğleden sonra 25 Nisan 1915 günü gelişen muharebeler sırasında Tekke Koyu çevresinden çekilmek zorunda kalan 3. Tabur’un 12. Bölük’ü, bu tepe ve Kızlar Sırtı üzerinde yeniden mevzilenerek savunmasına devam etmiştir.

İngilizlerin bölgedeki en büyük anıtı olan Helles Anıtı ise İlyas Baba Feneri’nin birkaç yüz metre kuzeydoğusunda, denizden 46 metre yükseklikteki Gözcü Baba Tepesi üzerinde yer almaktadır. Seddülbahir bölgesinin bu kesiminin, muharebeler sırasında, İngilizler tarafından “Cape Helles” (Helles Üssü) olarak tanımlanması nedeniyle, “Cape Helles Memorial” (Helles Üssü Anıtı) adı verilmiştir.

“Helles” adı ise Çanakkale Boğazı’nın tarihte bilinen en eski isimlerinden biri olan ve “Helle’nin Denizi” anlamına gelen “Hellespont” ifadesinden gelmektedir. Hellespont adının Çanakkale Boğazı ve bu boğazın Adalar Denizi ile Marmara Denizi’ne açıldığı bölgelerine nasıl verildiği ise mitolojide yer alan bir hikâyede açıklanmaktadır.
Gözcü Baba Tepesi’nin üzerinde, dört metre yükseltilmiş bir platformda yer alan anıt, yaklaşık 2 bin metrekare büyüklüğünde bir alanı kaplamaktadır. Anıt, 4,8 metre yüksekliğinde, beyaz taş kaplı bir duvar ile çevrilidir. Platformun merkezinde yer alan anıt, 32,9 metre yüksekliğindedir. Girişin yanındaki metal plaka üzerindeki yazıtın bir kısmı şöyledir: “Helles Anıtı hem Gelibolu Savaşları için hem de bu savaşlarda ölen ve mezarları bilinmeyen veya kaybolan ya da Gelibolu sularına gömülen 20.763 kişinin anısına dikilmiştir.”
Anıt üzerinde 18 bin 985 İngiliz, 248 Avustralyalı ve 1530 Hintli asker ile birlikte, muharebelerde görev yapan İngiliz gemileri ve muhtelif askeri birliklerin isimleri yazılıdır.

İçindekiler