Çanakkale Gezi Rehberi

Kitap

Kemal Yeri

Anzakların “Üçüncü Sırt” adını verdikleri Topçular Sırtı üzerinde, çalılarla kaplı belirgin bir çıkıntı olan bu nokta dikkatlerini çekmiş ve “Çalılık Tepecik” anlamında “Scrubby Knoll” adını vermişlerdir.

25 Nisan 1915 sabahı saat 07:55’te bu bölgeye ulaşan 27. Alay Komutanı Yarbay Mehmet Şefik (Aker), saat 08:00’de alayının taburlarını bu bölge üzerinden Kanlı Sırt-Kırmızı Sırt-Merkez Tepe-Kılıç Bayırı hattına doğru taarruza kaldırdı. Alay muharebe idare yeri olarak da günümüzde bulunan kitabenin hemen kuzeyinde yer alan dere yatağını seçti. 27. Alay, aynı gün 19. Tümen emrine girerek muharebelere devam etti.

19. Tümen Komutanı Yarbay Mustafa Kemal, 27 Nisan 1915 günü 09:00’dan itibaren burasını “Arıburnu Kuvvetleri Komutanı” sıfatıyla karargâh yeri olarak kullanmaya başlamış ve 17 Mayıs 1915 gününe kadar da görevini buradaki karargâhta sürdürmüştür.

17 Mayıs 1915 tarihinden itibaren Arıburnu bölgesindeki bütün kuvvetler, Esat Paşa’nın komutası altında “Kuzey Grubu Komutanlığı” olarak yeniden düzenlenmiştir. Dolayısıyla muharebelerin başlangıcından sonuna kadar bu karargâh yeri, Arıburnu Cephesi’nde savaşan Türk birliklerinin komuta merkezi olarak kullanılmıştır.  
“Kemal Yeri” ismi ise 3. Kolordu Kurmay Başkanı Kurmay Albay Fahrettin (Org. Altay) tarafından verilmiştir. Mustafa Kemal’i cephede ziyaret ettiği bir gün yaşanan isim verme olayını, Fahrettin Altay sonraları şu şekilde anlatmıştır:

“Kendilerine:

- Karargâhınız hep burada mı kalacaktır? Diye sordum.
- Evet, şimdilik öyle. Cevabını verdiler.
- Burasının adı nedir? Dedim.
- Sel yarıntısının adı mı olur? Cevabını verdiler, gülüştük…
Derhal beynimde bir şimşek çaktı, gazalarını tebrik ettim, ayrıldım.
Karargâhımıza geldiğim zaman 19’uncu Tümene yazılacak bir emir müsveddesi getirdiler. Baş tarafına şöyle yazdım:
Kemalyeri’nde 19’uncu Tümen Kumandanlığı’na…
Esat Paşa bunu görünce gülümseyerek:
- Güzel bir isim buldunuz Fahrettin Bey. Dedi.
Kâğıdın cevabı bir süre sonra karargâha geldi. İmza yerine şöyle yazılmıştı:
Kemalyeri’nde 19’uncu Tümen Kumandanı Mustafa Kemal…
Yer kemalini bulmuş oldu...”

Kemal Yeri’nde bulunan kitabe üzerinde, Mustafa Kemal’in Arıburnu Kuvvetleri Komutanı sıfatı ile görev yaptığı dönemde, 3 Mayıs 1915 günü saat 19:00’da kuvvetlerine verdiği emrin beşinci paragrafı yazılıdır. Söz konusu paragraftaki ifadeler şöyledir:

“Benimle beraber burada muharebe eden bütün askerler kesin olarak bilmelidir ki, bize verilen namus görevini eksiksiz yapmak için bir adım geri gitmek yoktur. Uyku, dinlenme aramanın, bu dinlenmeden yalnız bizim değil, bütün milletimizin sonsuza kadar yoksun kalmasına neden olacağını hepinize hatırlatırım.”

İçindekiler