Çanakkale Gezi Rehberi

Kitap

Melek Hanım Çiftliği

Soğanlı Dere Vadisi girişinden itibaren yaklaşık 1 kilometre sonra, yolun sağ yanında, yoldan yaklaşık 40 metre kadar içeride, yamacın altında, Sapan Dere kenarında harap durumda bir taş bina kalıntısı bulunur. Burası “Melek Hanım Çiftliği” olarak bilinir ve 1916 yılında yapılmış olan Şevki Paşa Haritası’nın 29 no’lu paftasında da yeri işaretlenmiş olduğu gibi ayrıca (Osmanlı Türkçesi) yazı ile belirtilmiştir.

İtilaf donanması (Birleşik Filo), 25 Şubat 1915 tarihindeki saldırısı sonucunda, Çanakkale Boğazı girişini savunan Türk tabyalarını susturmayı başarmıştı. Sonrasında da Türk topçu bataryalarının mevziilerini ve mayın hatlarını tespit ve imha etmek amacıyla, Boğaz girişi – Kepez Burnu arasında faaliyet göstermeye başlamıştı.
Düşmanın bölgede yoğunlaşan faaliyetleri nedeniyle, 25 Şubat-18 Mart 1915 tarihleri arasındaki dönemde, boğazın her iki yakasında, muhtelif yerlerde sargı yerleri (ilkyardım istasyonları veya revirler) kurulmuştur. Bunlardan biri de Soğanlı Dere Vadisi içinde bulunmaktadır.

İtilaf donanmasının 25 Şubat 1915 tarihli saldırısında boğaz girişi savunmasız kalınca, boğaz içinde mayın arama tarama faaliyetlerine girişen düşmanı engellemek gerekmiştir. Bu nedenle, Soğanlı Dere Ağzı–Kepez Burnu hattı güneyinden başlayıp, Değirmen Burnu Tabyası – Çimenlik Kalesi hattına doğru uzanan bölgede sıralanan mayın hatlarını korumak için bazı ilave tedbirler almak gerekmiştir.

Bu tedbirlerden biri de mayın arama tarama gemilerine karşı kullanılmak üzere, Soğanlı Dere Ağzı bölgesinde, genelde 75 mm’lik sahra toplarından oluşturulmuş ve “set bataryası” olarak tanımlanmış topçu bataryalarının mevzilendirilmesidir. Bu bataryalarda görev yapan personelin, olası sağlık sorunlarını gidermek üzere bölgede kurulan sargıyeri ise söz konusu bataryalara en yakın mevkide olması nedeni ile Melek Hanım Çiftliği’nde kurulmuştur.

25 Nisan 1915 sabahında başlayan Çanakkale Kara Muharebeleri ile birlikte, cephe gerilerindeki bölgelerde yaralı askerlerimize hizmet verecek sağlık birimlerinin oluşturulması ve buralardaki hizmetlerin organize edilmesi, önemli bir gereksinim olarak ortaya çıkmıştır.

Seddülbahir Cephesi’nin şekillenmeye başladığı dönemlerde, cepheden geri bölgelere sevk edilen yaralılar için Melek Hanım Çiftliği, bünyesinde mevcut sargıyeri nedeniyle, bölgedeki ilk revir olarak hizmet vermeye başlamıştır. Sonrasında, söz konusu çiftlik binasında hizmet veren revirin kapasitesi kısa sürede arttırılmış ve yakın çevresinde ayrıca bir sahra hastanesi kurulmuştur. 7. Tümen’e ait olan bu sahra hastanesi, Melek Hanım Çiftliği’nin hemen batısında bulunan iki tepenin arasındaki düzlükte yer almıştır.

Soğanlı Dere Vadisi’nin boğaza yakın olan kesimindeki bu bölgede, muhtemelen kara muharebeleri başlamadan önceki dönemde düşmanın hava taarruzları sırasında hayatını kaybeden 10 askerimiz, çiftlik binası ile sahra hastanesi arasındaki mevkide, yol kenarına ve yoldan yaklaşık 2–3 metre yüksekte bulunan bir alana gömülmüşlerdir.
Günümüzde etrafı oldukça alçak bir duvarla çevrili küçük bir alanda yatan ve isimleri bilinmeyen şehitlerimiz için şehitlik duvarında yer alan kitabe ve üzerinde yazılı olan ifadeler, oldukça mütevazıdır n

İçindekiler