Çanakkale Gezi Rehberi

Kitap

Merkez Tepe ve Courtney’s & Steel’s Post Mezarlığı

25 Nisan 1915 sabahı Anzak çıkarmasının başladığı anda, Arıburnu Cephesi boyunca uzanan sırt hattının neredeyse tam merkezinde bulunan, yaklaşık 132 metre rakımlı Merkez Tepe, tam anlamıyla savunmasız bir durumdaydı.

Anzak çıkarması başladıktan yaklaşık yarım saat sonra, 27. Alay, 2. Tabur, 8. Bölük Komutanı Yüzbaşı Faik, ihtiyatta tuttuğu 3. Takım’dan Ahmet Çavuş komutasına verdiği iki mangayı, savunmasız durumdaki bu tepenin denize bakan yamacı üzerinde bulunan siperlere gönderdi.

Merkez Tepe’ye ulaşıp buradaki siperlere yerleşen Ahmet Çavuş ve emrindeki iki manga, bir süre sonra, sağ ve sol yanlarında beliren üstün Anzak kuvvetleri karşısında daha fazla dayanamadılar ve saat 07:00 öncesinde Edirne Sırtı (Mortar RidgE-Havan Sırtı) istikametinde, doğu yönünde geri çekildiler.

25 Nisan 1915 günü saat 08:00’de başlayan 27. Alay’ın karşı taarruzu sırasında Merkez Tepe, Binbaşı Halis (Ataksor) komutasındaki 3. Tabur’un sorumluluk bölgesi içindeydi. 3. Tabur, Merkez Tepe üzerinden aşmakta olan Anzak ilerleyişini, tepenin doğu yamaçları boyunca geri atmayı başardı. Buna karşılık Anzaklar, Merkez Tepe’nin zirve noktası (Courtney’s & Steel’s Post Mezarlığı’nın bulunduğu nokta) üzerinde buldukları, muharebeler başlamadan önce Türkler tarafından kazılmış ve bir süre önce Ahmet Çavuş ile askerlerinin terk ettiği siperlere yerleştiler.

Buradaki mevzilerini sürekli güçlendiren Anzaklar, kendi cephe hatları üzerindeki en kritik mevzilerden biri olan Merkez Tepe’yi, muharebelerin son gününe kadar ellerinde tutmayı başardılar.
1 ve 19 Mayıs 1915 günlerinde Türk kuvvetlerinin Arıburnu Cephesi’nin tamamını kapsayan taarruzları da sonuçsuz kalmıştı. Bu taarruzlar sonucunda elde edilen tek kazanç, Merkez Tepe önlerindeki Türk hatlarının, Anzak hatlarına 35-40 metre kadar yaklaşmış olmasıydı. Buradaki karşılıklı siperler, Anzak kuvvetlerinin Arıburnu Cephesi’ni boşalttığı 20 Aralık 1915 gününe kadar pek fazla değişikliğe uğramamıştır.

Merkez Tepe, 27 Nisan 1915 günü bu tepe ve civarındaki çarpışmalar sırasında hayatını kaybeden 1. Avustralya Tugayı Komutanı Albay Henry Normand MacLaurin’in anısına Anzaklar tarafından, “MacLaurin Tepesi” olarak tanımlanmıştır.

Merkez Tepe üzerinde yer alan Courtney’s & Steel’s Post Mezarlığı, tepenin güney kesimi üzerinde 1919-1923 yılları arasındaki dönemde inşa edilmiştir.

Arıburnu Cephesi’ndeki muharebeler sırasında Merkez Tepe ve yakın çevresinde yer alan Anzak mevzilerinin bazı kritik kesimleri iyice berkitilerek, kuvvetli birer direnek noktası haline getirilmiştir.
Bunlardan Merkez Tepe’nin kuzeyinde yer alan direnek noktası; Anzak kolordusundan 14. Tabur Komutanı Yarbay Richard Courtney anısına “Courtney’s Post”, güneyinde yer alan bir diğeri ise Binbaşı Thomas Steel anısına “Steel’s Post” olarak adlandırılmışlardır. Sonradan yapılan mezarlık da söz konusu direnek noktalarının adıyla anılmıştır.

18x17 metre boyutlarında, dikdörtgen şeklindeki mezarlık güneydoğuya dönüktür. Toplam kapladığı alan 306 metrekareyi bulmaktadır. Mezarlıkta; 4’ü İngiliz, 60’ı Avustralyalı, 1’i Yeni Zelandalı ve 160’ı kimliği belirsiz olmak üzere, toplam 225 asker gömülüdür.

İçindekiler