Çanakkale Gezi Rehberi

Kitap

Küçük Arıburnu ve Sahil Mezarlığı

Anzak Koyu’na gelmeden önce, yolun sol yanında, deniz tarafında, Şarapnel Vadisi girişi önünde oldukça geniş bir otopark alanı bulunur. Otopark alanının kuzeyinde, üzerinde bir adet taş kitabenin bulunduğu küçük bir tepecik hemen dikkat çeker. Bu tepe; Hain Tepe’nin güneybatı yönünde uzanan yamacının denize ulaştığı noktada yer alır ve denize doğru da bir miktar çıkıntı yaparak, nispeten dik bir yamaçla sahilde son bulur. Burası “Küçük Arıburnu” olarak tanımlanmıştır.

Anzaklar tarafından “Hell Spit” (Cehennem Kuyusu) olarak tanımlanmasının nedeni ise, arazinin bu kesiminin Kaba Tepe’nin doğu yamacında mevzilenmiş Türk topçusunun ateşine tamamen açık olması ve muharebeler süresince bu bölgenin genel olarak sürekli topçu ateşlerine hedef olmasıdır.

25 Nisan 1915 sabahında, Arıburnu kesiminde Anzak çıkarması başladığında, Küçük Arıburnu olarak tanımlanan bu küçük tepecik üzerinde 9 kişilik bir Türk mangası bulunmaktaydı.

Büyük kısmı ile Hain Tepe üzerinde mevzilenmiş olan 2. takıma bağlı bu manga, Anzak askerlerinin karaya ayak basması ile başlayan çarpışmaya katılmış, bulundukları tepeciğin kendilerine sağladığı olanakla, düşmanı yan ateşine alabilmişlerdir. Ancak düşmanın ilk kademede sahile çıkan 1500 kişilik kuvveti ve Anzak askerlerini taşıyan filikaları çeken istimbotlardan, bu kuvveti desteklemek için açılan makineli tüfek ateşleri altında, mevzilerini uzun süre koruyamayan bu mangadaki askerlerimizin akıbeti de meçhul kalmıştır.

“Beach Cemetery” (Sahil Mezarlığı) ise Küçük Arıburnu’nun denize bakan batı yamacı üzerinde, nispeten daha az eğimli bölümünde, Anzaklar tarafından muharebeler sırasında oluşturulmuş bir mezarlıktır. Günümüzdeki haliyle, orijinal mezarlığın üzerine yapılmıştır.

Bu mezarlıkta 50’si İngiliz, 295’i Avustralyalı, 22’si Yeni Zelandalı, 3’ü Hintli ve 21’i kimliği belirsiz olmak üzere toplam 391 asker gömülüdür.

Beach Mezarlığı’nda gömülü Anzak askerleri içinde en çok tanınan kişi, muharebeler sırasında “eşekli adam” olarak da ünlenmiş, 19 Mayıs 1915 günü gerçekleşen Türk taarruzu sırasında hayatını kaybeden 148 Anzak askerinden biri olan ve sonradan Avustralya’nın ulusal kahramanlarından biri haline gelen John Simpson Kirkpatric’tir.

İçindekiler