Çanakkale Gezi Rehberi

Kitap

Nuri Yamut Anıtı

Alçıtepe köyünün batı yönünde ve köye yaklaşık 2,5 kilometre uzaklıkta, Şehitler Sırtı üzerinde yer alır. Nuri Yamut Anıtı’nın bulunduğu nokta, Şevki Paşa Haritası’nın 36 no’lu paftasından açıkça anlaşıldığına göre, muharebeler sırasında Seddülbahir Cephesi’nin batı kanadı üzerinde, her iki taraf ön hatlarının birbirine en çok yaklaştığı, cephenin uç kesiminde yer almaktadır.

28 Haziran-5 Temmuz 1915 tarihlerinde gerçekleşen Zığındere Muharebesi sırasında, Nuri Yamut Anıtı’nın bulunduğu noktadan, güneydoğu istikametinde Zığındere’ye doğru uzanan sırt boyunca ve Zığındere’nin doğu yamaçları üzerinde çok şiddetli çarpışmalar meydana geldi. Bu çarpışmalarda Türk birlikleri (Genelkurmay kaynaklarına göre) şehit ve yaralı olmak üzere 15 bin 883 kişi kaybetti.

Bölgede hayatını kaybeden askerlerimizden çoğunun bedenleri, her iki tarafın ön hatları arasındaki insansız bölgede kalmış ve bunlar Çanakkale Kara Muharebeleri’nin sona erdiği 9 Ocak 1916 tarihine kadar gömülememişlerdir. 9 Ocak 1916 sonrasındaki dönemde de buradaki şehitlerimizin çoğu ya toplanmamış, ya da olduğu yerde üzerine bir miktar toprak atılmak suretiyle arazide bırakılmıştır.

Birinci Dünya Savaşı öncesinde genelde Rumların yaşadığı bir köy olan ve muhtemelen 3 Kasım 1914 sonrasında boşaltılan Alçıtepe, muharebeler sırasında harap olmuş ve uzun yıllar kimsenin yaşamadığı, metruk bir yerleşim yeri olarak kalmıştı. Bölgede yeniden yerleşimin 1934 – 1936 yılları arasında başlamasıyla, yakın çevredeki arazi de köylüye tarım arazisi olarak dağıtıldı. Araziyi, köylülerin sürerek tarıma hazırlama çalışmaları sırasında, muharebelerden kalma birçok malzemenin yanı sıra, muharebeler sırasında yalınkat gömülmüş ya da kendiliğinden üstü kapanmış birçok insan kalıntısı da ortaya çıktı.

Arazide bulunan kimliği meçhul askerlere ait bu kalıntılar, o dönemde 2’nci Kolordu komutanı olan Nuri Yamut tarafından toplatıldı ve bunların toplu halde gömüldüğü yerin üzerine de 1943 yılında yine Nuri Yamut tarafından bir anıt yaptırıldı.

Anıt ve çevreleyen duvarların kapladığı alan; 1.555 metrekaredir. Anıt; 8,50 metre yüksekliğinde olup, tabanda 17 x 15 metre ebatlarındadır. Anıta üç basamaklı bir merdivenle ulaşılmakta ve iç kısmına girilebilmektedir.

İçindekiler