Baharat Atlası: Hoş Tatlar Acılar Ve Kokular

Kitap

Vanilla planifolia

FOTOĞRAF: DREAMSTIME

Salepgiller (Orchidaceae) ailesinden olan vanilya, vanilya ağacının olgunlaşmadan toplanıp kurutulan meyvelerinden elde edilen bir baharattır. Doğal olarak Meksika’da yetişen vanilya Güney Amerika’da çok uzun yıllardan beri bilinen bir baharattır. Asya ve Avrupa’ya Portekizli gemiciler tarafında 16. yüzyılın ortasında getirilen bu bitki, çok yıllık, odunsu ve sarılıcı bir bitkidir. Ağaçların üzerine sarılarak yükselen vanilya, çok az sayıda çiçek verir. Her çiçekten tek bir meyve üreten vanilya, üretimi düşük olduğu için safrandan sonra en pahalı ikinci baharattır. Beş beyaz yaprağı olan vanilya çiçeği hermafrodittir. Meksika’da yaşayan özel bir arı türüyle tozlaşır. Çiçeklerinin bu özelliği nedeniyle çok uzun süre Meksika’nın dışında yetiştirilememiştir. Daha sonra insanlar tarafında suni döllenme yaptırılarak başka bölgelerde de üretilebilmiştir.

Vanilya, bu sarmaşık bitkisinin meyvelerinden elde edilen özel ve keskin kokulu, acı lezzetli bir baharattır. Vanilya meyveleri, 15-25 santimetre uzunluğunda, 5-10 milimetre genişliğinde, iki uca doğru incelmiş, parlak siyahımsı renkli meyvelerdir. Bu meyveler parçalanıp su veya alkol içerisinde bekletilir; vanilyaya kokusunu veren vanilin adlı madde meyveden ayrılır. Bu karışımın da sıvı kısmı uçurularak vanilin özütü elde edilir. Bir başka yöntemde vanilya meyveleri yakılarak, şeker dolu bir kavanozun içerisine koyulur. Birkaç hafta sonra şeker vanilya kokusunun tümünü emer. Böylece de şekerli vanilin elde edilir.