Adım Adım Gelibolu Ateş ve Kurtuluş Meydanı

Kitap

Fotoğraf / Gürsel Akıngüç Arşivi

25 Nisan 1915 sabahında 19’uncu Tümen Komutanı Yarbay Mustafa Kemal; 57’nci Alay, Dağ Topçu Bataryası ve Sıhhiye Bölüğü’nden oluşan kafile ile birlikte saat 7.39 civarında Bigalı köyünden Kocaçimen Tepesi’ne doğru hareket etmişti. Saat 9.30 civarında Kocaçimen Tepesi’ne vardığında ve oradan baktığında denizdeki gemilerden ve zırhlılardan başka bir şey görmemişti. Bunun üzerine Conk Bayırı’na gitmeye karar verdi. Kendisinin peşi sıra gelen ve hâlâ intikal halinde olan kafiledekilere, 10 dakika sonra hareket etmelerini emrettikten sonra yürüdü. Conk Tepesi’ne ulaştılar ama buradan da bir şey göremediler. Daha ilerdeki 261 Rakımlı Tepe’ye doğru yürüdüler. Conk Bayırı, 261 Rakımlı Tepe’den itibaren Düz Tepe’ye doğru sürekli alçaldığından, buradan aşağılardaki arazi daha rahat görülüyordu. Hemen aynı saatlerde, saat 10.00 civarında, Anzak kuvvetlerinden Yüzbaşı Tulloch komutasındaki bir müfreze, Düz Tepe üzerine kadar ilerledi. Conk Bayırı’na doğru gelmekte olan Anzak öncü müfrezesinin karşısına çıkanlar, 27’nci Alay’ın 2’nci Tabur’una bağlı 8’inci Bölük’ün 1’inci Takım’ından sağ kalanlardı. Asteğmen İbrahim Hayrettin Efendi komutasındaki bu takım, çıkarmanın ilk anlarından itibaren sahildeki Balıkçı Damları’nda, bir tabur kadar Anzak kuvvetine karşı yaklaşık üç saat takviye ve irtibat olanaklarından yoksun bir şekilde direnmişti. Balıkçı Damları üzerinde bulunan mevzilerden, Yüksek Sırt’ın Anzak kuvvetleri tarafından işgal edildiğini fark eden Asteğmen İbrahim Hayrettin Efendi ile sağ kalan iki manga asker, mevzilerini terk ederek Conk Bayırı istikametini tıkamak amacıyla, Sazlı Dere içinden geri çekildiler. Sarp yamaçları tırmandılar ve bir süre sonra kendilerine katılan 3’üncü Takım’dan birkaç askerle birlikte 261 Rakımlı Tepe’nin Düz Tepe’ye bakan yamacında mevzilendiler. Mevzilendikleri yamaçta Anzak müfrezesini karşıladılar. Ancak bir süre sonra cephanesi tükenen bu takım, umutlarını kaybettiği ve Conk Tepesi’ne doğru çekilmeye çalıştığı anda, karşısında 19’uncu Tümen Komutanı Yarbay Mustafa Kemal’i buldu. Mustafa Kemal: “Neden kaçıyorsunuz?” Düz Tepe yönünü işaret ederek yanıtladılar: “Efendim, düşman…” Mustafa Kemal, Düz Tepe yönünden bulunduğu yere doğru ilerleyen düşmana baktı ve şunu söyledi: “Düşmandan kaçılmaz.” Bu kez şu cevabı verdiler: “Cephanemiz kalmadı komutanım.” Mustafa Kemal bu kez onlara şu emri verdi: “Cephaneniz yoksa süngünüz var. Süngü tak, yere yat.” Bu emir üzerine 1’inci Takım’dan sağ kalanlar süngü takıp yere yattılar. Geri çekilmekte olan Türk askerlerinin bir anda yere yatıp mevzi alması üzerine Anzak askerleri de yere yatıp mevzi aldılar ve böylece Conkbayırı yönündeki Anzak ilerleyişi durmuş oldu. Mustafa Kemal’in deyişiyle, “Kazandığımız an, bu andı”…

İçindekiler