Adım Adım Gelibolu Ateş ve Kurtuluş Meydanı

Kitap

Fotoğraf / Gürsel Akıngüç Arşivi

İlk haliyle Mimar Nejat Dinçel tarafından tasarlanan 57’nci Piyade Alayı Şehitliği, 1992 yılında Kabatepe – Conk Bayırı güzergâhı üzerinde, Bomba Sırtı’nın kuzeyinde ve muharebeler sırasında Anzak askerlerinin “Chessboard” (Satranç Tahtası) adını verdikleri bölgenin doğusunda, Kültür Bakanlığı – Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü tarafından inşa edilmiştir. Bütünüyle sembolik olan şehitlik; açık namazgâh, sembolik mezarlık, rölyef ve anıttan oluşmaktadır. 57’nci Piyade Alayı Şehitliği, 2011 yılında yapılan çalışmalarla bütünüyle yeni baştan yapılarak yenilenmiştir. Yenileme çalışmaları sonrasında, 25 Nisan 2011 tarihinde düzenlenen törenle, yeniden ziyarete açılmıştır. Yeni haliyle şehitlikte bulunan anıtın ön tarafındaki alan genişletilerek, her yılın 25 Nisan günü burada yapılan törenlerin daha rahat bir mekânda icrası sağlanmıştır. Şehitliğin güney yönündeki girişinden şehitlik alanına girmeden hemen önce sağ yanda açık namazgâh yer almaktadır. Kemerli giriş kapısının sağ yanında, şehitliğin doğu duvarı üzerinde 57’nci Piyade Alayı’nın 25 Nisan 1915 günkü taarruzunu temsil eden bir rölyef bulunmaktadır. Rölyef yaklaşık olarak 45 metrekare alan kaplamaktadır. Girişin sol yanında ise torununun elini tutmuş şekilde tasarlanmış olarak yapılan ve Türkiye’nin en yaşlı gazisi iken 10 Eylül 1994’te, 108 yaşında vefat eden Hüseyin Kaçmaz’ın bronzdan yapılmış bir heykeli bulunmaktadır. Girişten itibaren sembolik mezarlık alanına kadar olan bölüm, bir giriş holü gibidir. Bu giriş holünün sembolik mezarlık bölümüne bakan kısmında, ortadaki yolun her iki yanındaki çimlendirilmiş alanlar üzerine, yere konulmuş iki taş plaka bulunur. Bunlardan birinde Hazreti Muhammed’in bir hadis-i şerifi bulunmaktadır. Diğerinde ise, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün 1918 yılında gazeteci Ruşen Eşref ile yaptığı mülakat sırasında bizzat kendisinin anlattığı “Bomba Sırtı Vakası” yazılıdır. Şehitliğin giriş bölümündeki alanın üst kısmından başlayıp, anıt önündeki tören alanına doğru uzanan eğimli bölümün her iki yanında sembolik mezarlar yer alır. Buradaki mezar taşları üzerinde, 57’nci Piyade Alayı şehitlerinin isimleri yazılıdır. Sembolik mezarların bulunduğu alanın ortasında yer alan yürüyüş yolu, anıtın önündeki tören alanında son bulmaktadır. Tören alanı bölümünden daha yüksek bir seviyede inşa edilmiş bulunan anıtın şehitliğe bakan kuzey duvarı üzerinde de yine 57’nci Piyade Alayı şehitlerinin isimleri yazılıdır. Kuzey duvarı üzerinde, şehitlik zemininden daha yüksek bir seviyede bulunan ve her iki yandan merdivenlerle ulaşılan anıtın ise Selçuklu dönemi kümbetlerinden esinlenerek yapıldığı ifade edilmektedir. Arıburnu Cephesi’ndeki muharebeler sırasında 57’nci Piyade Alayı Karargâhı’nın bulunduğu yer ise şehitlikteki anıt hizasında, Kesik Dere’nin batı yamacıdır.

İçindekiler