Adım Adım Gelibolu Ateş ve Kurtuluş Meydanı

Kitap

Fotoğraf / Gürsel Akıngüç Arşivi

Türkçesi “Oniki Ağaç Korusu Mezarlığı” olan bu mezarlık, Gelibolu Yarımadası üzerindeki muharebe alanlarında bulunan en büyük Birleşik Krallık mezarlığıdır. Eski haritalarda “Radavuz Mevkii” olarak adlandırılan bölgede bulunur. Mezarlığın bulunduğu alan ve yakın çevresindeki arazi, özellikle Üçüncü Kirte Muharebesi ile Zığındere Muharebesi sırasında kanlı çarpışmalara sahne olmuştur. İngilizlerin 86’ncı ve 87’nci tugaylarına bağlı askerleri tarafından Twelve Tree Copse (12 ağaç koruluğu) olarak isimlendirilen yer, bugünkü mezarlığın hemen güney yanında bulunan çamlık bir alandır. Bölgeye adını veren ağaçlar, muharebeler sırasındaki bombardımanlarda tahrip olmuş ve ateş yakmak ya da siper tahkimatı için kullanıldığından, tamamen yok olmuştur. Ancak bölge, İngiliz askerleri tarafından verilen ilk ismiyle anılmaya devam etmiştir. Mezarlığın, üzerinde haç sembolü bulunan kısmında, İkinci Kirte Muharebesi’ne katılan Yeni Zelanda Tugayına bağlı personelden 59’u Auckland Taburu, 49’u Canterbury Taburu, 21’i Otago Taburu ve 48’i Wellington Taburu’ndan olmak üzere 179 ismin yazılı olduğu taşlar bulunmakta ve üzerinde şu ifade yer almaktadır: “Burada, Mayıs 1915’te, İkinci Kirte Muharebesi’nde ölen ve mezarları sadece Tanrı tarafından bilinen, Yeni Zelanda subay ve erlerinin isimleri yazılıdır.” Mezarlığın kapladığı alanın içine, buraya ismini veren ağaçları simgelemek için 12 adet çam ağacı dikilmiştir. Mezarlıkta, 2 bin 226’sının kimliği meçhul olmak üzere toplam 3 bin 360 savaş ölüsü gömülüdür.

İçindekiler