Adım Adım Gelibolu Ateş ve Kurtuluş Meydanı

Kitap

Fotoğraf / Gürsel Akıngüç Arşivi

İngilizler 25 Nisan 1915 sabahı başlayan çıkarmalar sırasında bu kumsalın özellikle Şehitler Abidesi’nin üzerinde yükseldiği Hisarlık Tepe yamaçlarındaki kıyılara da ayrı bir çıkarma planlamışlar ve çıkarmanın yapılacağı sahili “S” kumsalı olarak kodlamışlardı. İngiliz planına göre Hisarlık Tepe’nin alınması ile Morto Koyu’na hâkim en önemli nokta ele geçirilmiş olacağı gibi Seddülbahir’deki Türk savunması da yan ve gerilerinden tehdit edilebilecekti. Morto Koyu’nda çıkarma bölgesi olarak İngilizler tarafından seçilen sahil kesimi, Eski Hisarlık Tepesi’nin hemen altı idi. Günümüzde burada, birbirinden kot farkıyla ayrılan iki otopark bulunur. Otoparkın Morto Koyu yönünde bulunan iskele kalıntısı, muhtemelen antik dönemden kalmadır ve İngilizler işte bu antik dönem iskele kalıntısının sahille birleştiği kesime çıkmışlardır. Bu koya verilen “Morto” adı İtalyanca kökenli bir kelimedir ve Türkçe karşılığı “ölü” anlamına gelmektedir. Yapılan araştırmalar, bu ismin 1915 yılından daha önceki dönemlerden bu yana kullanıldığını ortaya koymuştur. Muhtemelen ticari, askeri ve korsanlık gibi çeşitli amaçlarla bölgeye gelen Venedik veya Ceneviz kökenli denizcilerin, “Morto” ismini bu koya vermelerinin nedeni poyraz ve lodos rüzgârlarına karşı korunaklı konumu nedeniyle, yılın büyük bir bölümünde koy içinde denizin durgun olmasıdır. Çanakkale Muharebeleri sırasında Morto Koyu’nda yaşanan bir olay hem Çanakkale Muharebeleri tarihi hem de Türk denizcilik tarihi açısından büyük önem taşır. Bu olay; Muavenet-i Milliye torpido muhribinin, İngiliz zırhlısı Goliath’ı bu koyda batırmasıdır.

İçindekiler