Adım Adım Gelibolu Ateş ve Kurtuluş Meydanı

Kitap

Fotoğraf / Gürsel Akıngüç Arşivi

Bigalı Kalesi, Çanakkale Boğazı’nın Avrupa yakasında yer alan Osmanlı dönemi kalelerden biridir. Gelibolu-Eceabat yolu üzerinde, Eceabat merkeze yaklaşık 6 kilometre mesafede, yol ile sahil arasında ve Nara Burnu’nun tam karşısında yer almaktadır. Günümüzde oldukça harap durumda olup, çok ciddi bir onarıma muhtaçtır. Amiral John Duckworth komutasındaki İngiliz donanmasının, 19 Şubat 1807’de herhangi bir direniş görmeden Çanakkale Boğazı’nı geçmesi sonrasında boğaz savunmasını güçlendirmek için ilave tedbirler alınması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Bu kapsamda 1807 yılında Sultan III. Selim döneminde, yapılacak işleri düzenlemek üzere Fransız Mühendis Juchercau de Saint Denys getirtilir. Adı geçen kişinin önermesi üzerine Çanakkale Boğazı sahillerine yeni istihkâmlar yaptırılmasına karar verilir. Bu karar doğrultusunda, boğazın en dar mevkii olan Çanakkale-Kilitbahir hattı ile Nara Burnu-Bigalı hattı arasında savunmanın güçlendirilmesi kararlaştırılır. Böylece Anadolu sahillerinde Nara ve Köse Burnu kaleleri, Rumeli sahillerinde ise bunların tam karşısında yer alacak şekilde Bigalı ve Çamburnu kaleleri yaptırılmıştır. Kalelerin inşaatına eşzamanlı olarak 1807 yılı sonlarında başlanır. Ancak inşaat Sultan II. Mahmut döneminde, 1822 yılında tamamlanmıştır. Bigalı Kalesi, hemen karşı kıyıdaki Nara Burnu üzerinde yer alan Nara Kalesi ile birlikte, Çanakkale Boğazı’nın Marmara Denizi doğrultusundaki son savunma istihkâmlarını oluşturmuştur. Bigalı Kalesi, Çanakkale Muharebeleri sırasında, “3’üncü Kolordu Esliha (Silah) Tamirhanesi” olarak da kullanılmıştır. Bu durumu belgeleyen fotoğrafta, 3’üncü Kolordu Komutanı Esat Paşa ve yanında bulunanlar Bigalı Kalesi’nin kuzeydoğu yönüne bakan kapısı önünde görülmektedir.

İçindekiler