Adım Adım Gelibolu Ateş ve Kurtuluş Meydanı

Kitap

Fotoğraf / Gürsel Akıngüç Arşivi

Tabya, Kilitbahir Kalesi’nin güneyinde yer alan Sarı Kule ile neredeyse bitişik vaziyettedir. Sultan III. Mustafa döneminde 1770 yılında inşa edilmeye başlanan tabyaya daha sonra bazı binalar ve tesisler eklendi. Çanakkale Boğazı’nda yapılan ilk ve en büyük tabyadır. Tabyanın yerinin belirlendiği ve inşasına başlandığı dönemde boğaz komutanı yine aynı yıl Seddülbahir Muhafızlığı ile Boğaz Seraskerliği’ne tayin edilen, eski sadrazam Moldovancı Ali Paşa’dır. İlk yapıldığı dönemden sonar II. Mahmut, Abdülmecit ve II. Abdülhamit devirlerinde yapılan yeni ilavelerle daha da büyümüş ve bir anlamda “merkez tabya” niteliği kazanmıştır. Günümüze ulaşan son halini, 1890’ların sonunda II. Abdülhamit döneminde almış ve Kültür Bakanlığı tarafından restore edilerek, 18 Mart 2006 tarihinde ziyarete açılmıştır. 18 Mart 1915 günü yapılan boğaz muharebesi sırasında, bölgedeki tabyalarda görev yapan bataryaların bağlı olduğu, Binbaşı Ahmet Kemal Bey komutasındaki 4’üncü Ağır Topçu Alayı’nın karargâhının da bulunduğu bu tabya, İtilaf donanmasının başlıca hedeflerinden biri olmuştur. Bu muharebe sırasında tabyada bulunan 16 topun ancak ikisi (2 adet 240/35 mm) 14 bin 800 metrelik menzilleri ile toplam 33 mermi atarak İtilaf donanmasına cevap verilebilmiştir. Tabyanın diğer 14 topu ise menzil yetersizliği nedeniyle ateş edememiştir.

İçindekiler