Adım Adım Gelibolu Ateş ve Kurtuluş Meydanı

Kitap

Fotoğraf / Gürsel Akıngüç Arşivi

Mahmuz Sırtı (2 No’lu İleri Karakol) hizası geçildikten yaklaşık 200 metre sonra yolun sol yanında bir otopark alanı görülür. Bunun hemen arkasında ise denize bakan yamacında kulübe tarzı bir yapı olan ve zirvesinde Türk bayrağı dalgalanan küçük bir tepe dikkat çeker. Bu küçük tepe, Balıkçı Damları olarak bilinir. 25 Nisan 1915, saat 4.30’da Arıburnu ve civarındaki sahillere yönelik Anzak çıkarması başladığında, bu küçük tepede 27. Alay, 2. Tabur, 8. Bölük’ten yaklaşık 80 kişilik bir takım mevcuttu. 8. Bölük’ün 1. Takım’ın başında ise Asteğmen İbradılı İbrahim Hayrettin Efendi vardı. Arıburnu ve civarına çıkan 1500 kişilik Anzak öncü grubu, ilk olarak Hain Tepe’deki Asteğmen Muharrem Efendi komutasındaki 8. Bölük’ün 2. Takımı’yla çarpışmaya girmişti. Anzakların sayısal üstünlüğü ve denizdeki vasıtalarından sağladığı ateş desteği karşısında Hain Tepe yaklaşık bir buçuk saat dayanmış, ancak 2. Takım mevcudunun tamamına yakınını kaybetmiş, sağ kalan birkaç kişi de geri çekilmek zorunda kalmıştı. Bu arada Anzak çıkarmasının ikinci kademesini oluşturanların bir bölümü, Arıburnu kuzeyindeki sahillere (günümüzdeki Anzak tören alanı) yönelmişler ve böylece Balıkçı Damları’nda mevzilenmiş takımın atış menzili içine girdiler. 1. Takım, Anzaklara ateş açtı. Henüz denizin üzerinde, sahile ilerlemekte olan sandalları hedef alan bu ilk atışlar etkili oldu. Ancak gemilerde bulunan bazı toplar Balıkçı Damları’na çevrildi. Sahile çıkan Anzak kuvveti ise yaklaşık bir tabur kadar bir kuvvetini Balıkçı Damları’ndaki takımı yerinden söküp atmak için bir süre sonra gemilerin topçu ateş desteği ile birlikte taarruza kaldırdı. İbradılı İbrahim Hayrettin Efendi, Anzak askerlerinin günümüzde üzerinde Mehmet Çavuş Anıtı’nın bulunduğu Cesaret Tepe’ye kadar ilerlemiş olduklarını fark etti. Verilmesi gereken iki karar vardı. Ya burada kalıp son nefese kadar dövüşülecekti ya da o sırada tamamen savunmasız durumda olan Conk Bayırı istikametinde geri çekilip, Anzakların Conk Tepesi-Kocaçimen Tepesi hattına yönelmesi açıkça belli olan ileri kademelerinin yoluna çıkıp, bir oyalama muharebesi verilecekti. Takım komutanı ikinci seçeneği tercih etti. Çünkü üzerinde bulundukları Balıkçı Damları’nın kritik bir önemi yoktu. Buna karşılık Conk Tepesi-Kocaçimen Tepesi hattı elden çıkarsa her şey daha ilk günde bitebilirdi. Böylece sağ kalan askerleriyle birlikte Balıkçı Damları’nın bulunduğu noktadan Conkbayırı’na doğru uzanan Sazlı Dere içinden geri çekildiler. Conkbayırı üzerinde ulaştıkları noktada mevzi alıp bir süre sonra Düz Tepe’ye kadar ulaşan Anzak öncü müfrezesi ile çatışmaya girdiler. Cephaneleri tükenip de daha geriye, Conk Tepesi’ne doğru geri çekilmeye başladıkları anda da 19. Tümen Komutanı Yarbay Mustafa Kemal’le karşılaştılar.

İçindekiler