50 Simgeyle Anadolu Tarihi

Kitap

Fotoğraf / Su Kemeri, İssos Antik Kenti / Güneş Kocatepe

Büyük İskender’in Ahameniş (Pers) İmparatorluğu’na Anadolu’da son vermesinin değil sadece, Pers topraklarına girişinin kilit noktası, İskenderun Körfezi’nin kıyısında, bugünkü Dörtyol yerleşiminin kuzeybatısındaki ovaya kurulmuş İssos kentidir diyebiliriz. İskender, Asya’ya yürüdüğünde Persler, hem denizdeki gücü nedeniyle, hem de hâkimiyet yürüttüğü kara bölgelerinin üstünlüğüne güveniyor olmalıydı. Ancak bu aşırı güven Perslere pahalıya mal oldu ve Granikos’ta (Biga Çayı) kenarında İskender’in karşısında yenilgiye uğradılar.

Kodammanos olarak da bilinen III. Dareios, Ahameniş dünyasının önemli isimlerinden Artakserses’i ve Ares’i zehirleyerek öldüren saray hizmetlisi Bagoas’ın desteğiyle iktidara gelmişti ve İÖ 337’de II. Philippos’un Pers egemenliğindeki Yunan kentlerini ele geçirmek için öncü kuvvetlerini göndermesinden sonra Dareios’un kışkırttığı sanılan bir sukastle kızının düğününde öldürülmesinden sonra sahneye çıkan İskender’le karşı karşıyaydı.

İskender Çanakkale’de kazandığı bu zaferin ardından Anadolu’nun büyük bölümünü ele geçirdi. Hellespontos Phrygia’sı satraplığının başkenti Daskylion, paranın merkezi Lydia satraplığının başkenti Sardeis artık İskender’in kentleriydi. Kıyıdaki Yunan kentleri ardı sıra silah bırakırken İskender’in orduları Ephesos’a doğru yürüyüşe geçti. Kent hiç direnmeden kapılarını yeni fatihine açtı. Sırayla Karia, Lykia ve Pamphylia’nın fethinden sonra İskender kuzeye Gordion’a doğru yöneldi.

İÖ 333 yazı sonunda İskender Makedonların baş belası sayılan Memnon’un ölüm haberini aladığında Kilikia’yı işgal ederek Pers donanmasını önemli deniz üslerinden birinden daha çıkarmış oldu. Ve İskender, Anadolu sahnesindeki son oyununu Dareios’la karşılaşmaya karar vererek oynadı.

Bölgenin başkenti Tarsos’u fethettikten sonra hastalanan İskender’in komutanları Suriye’yi Kilikia’dan ayıran kıyıları fethetmeye devam etti. İyileştikten sonra ordunun geri kalanıyla Kilikia boğazındaki Soles’i aldı. Sonra Mallos’tan geçerek ordunun geri kalanı ile birleşti. İssos’ta yaralılarını bıraktıktan sonra körfezin diğer tarafında Myriandros’ta (İskenderun yakınında) kamp kurdu. Bu sırada Dareios ordusunu Amanos Dağları’nın Bahçe Geçiti’nden geçirerek İssos kıyılarına doğru çıkarmıştı. Dareios İssos’a gelince önce yaralı Makedonları öldürdü, sonra ordusunu bugünkü Payas’ın sağ kıyısına taşıdı. Ancak ordu sayıca fazla olmasına karşın deniz ile dağ arasına sıkışmış olarak konumlanmıştı. Amansız bir savaşın ardından İskender’in Dareios’a hücum etmesi ile bir anda Pers ordusu dağılmaya başladı ve Dareios muhafızlarıyla beraber ailesini, silahlarını ve arabasını bırakarak kaçtı. İÖ 333’teki İssos Savaşı ile İskender’in Suriye yolu açılırken Anadolu seferi de bitmişti. Bu savaş aynı zamanda Anadolu’daki Pers egemenliğinin sona ermesi ve Helenistik dönemin başlangıcı anlamını taşıyordu.

İçindekiler