50 Simgeyle Anadolu Tarihi

Kitap

Fotoğraf / Cüneyt Oğuztüzün

Hippodamos’tan önce de “ızgara planlı kent” tasarımının uygulandığı kentlerden elbette söz edebiliriz. Ancak Miletoslu bu öncü, ızgara kent tasarımının yayılmasını ve bütün kurallarıyla uygulanmasını sağladı. Hippodamos’un gençlik yıllarında yaşadığı bölge Pers işgali altındaydı. Persler kendilerine karşı ayaklanan Miletosluları cezalandırmak için kentlerini yakıp yıktı. Hippodamos kentin yeniden kuruluş çalışmaları aşamasında işe karıştı ve antik Miletos birbirini kesen yollar ve bunların arasında kalan kare ya da dikdörtgen yapı adalarından oluşan plana göre yeniden kuruldu.

Aristoteles, Hippodamos’u “Oriphon’un oğlu, kentlerin geometrik çizimini icat eden” diye tanıtıyor. Hippodamos’un geometrik çizimleri, daha sonra Helenistik dönemi ve Roma kentlerini belirleyecektir. Miletos’un yıkım sonrası planında meydana öncelik verilmiştir. Ordu başta olmak üzere, o günün toplumsal katmanlarını zanaatkâr, çiftçi, konuşmacılar, pazar ve kentin gidiş gelişlerini içeren ilişkilerinin kesişme noktasıdır.

Hippodamos pek çok kent bilimciyi etkilemekle kalmamış, kendisinden asırlar sonra gelen ütopyacılara da ilham vermiş görünüyor. Thomas More’un, Campenella’sının ütopya kentleri Miletoslunin kentlerinin kopyasıdır.
Hippodamos, Atina limanı Pire’nin yapımına katıldı ve onun önerisiyle ızgara plan uygulamasına geçildi. Buradan İtalya’ya geçen kent tasarımcısı, bir Yunan kolonisi olan Thurioi’nin yapımına katıldı. Buraya yerleşip ve burada öldüğü sanılıyor.

Hippodamos’tan sonra ızgara planına göre kurulmuş kentler yaygınlık kazandı: Örneğin Batı Anadolu’daki Priene, Mısır’da İskenderiye, Makedonya’da Olynthos bu plana göre yapılmış önemli kentlerdir.

İçindekiler